ชื่อวิทยาศาสตร์ : Clinacanthus natans Burm.,C. burmannii  Nees. 
ชื่อวงศ์ : ACANTHACEAE
ชื่อท้องถิ่น : พญายอ , พญาปล้องทอง,พญาปล้องดำ,ผักลิ้นเขียด,ผักมันไก่

ลักษณะพฤกษศาสตร์ ของ สเลดพังพอนตัวเมีย

สเลดพังพอนตัวเมีย มีลักษณะเป็นไม้พุ่มกึ่งเลื้อย ส่วนของ ลำต้น กิ่ง ก้าน เป็นผิวเรียบ เกลี้ยง เป็นปล้อง ใบเดี่ยวออกเรียง ตรงกันข้าม รูปหอกเรียวยาวโคนใบมน ปลายใบแหลม ก้านใบยาวประมาณ 0.5 เซ็นติเมตร ดอกออกเป็นช่อ ออกเป็นกระจุกที่ปลายยอด กลีบดอกสีส้มแดงเชื่อมติดกันเป็นหลอดยาว ปลายแยกเป็น 2 ปาก ยาว 3-4 เซนติเมตร ไม่ติดฝัก

ส่วนที่นำมาใช้ เป็นยา : ส่วนของใบสเลดพังพอน

สารสำคัญที่พบได้ใน เสลดพังพอนตัวเมีย

ส่วนของ ราก พบสาร Betulin, Lupeol, β-sitosterol

ส่วนของใบ พบสาร Flavonoids ซึ่งมีฤทธิ์ลดการอักเสบและพบสารกลุ่ม monoglycosyl diglycerides เช่น 1,2-O-dilinolenoyl-3-O-b-d-glucopyranosyl-sn-glycerol และสารกลุ่ม glycoglycerolipids ซึ่งมีฤทธิ์ยับยั้งไวรัสเริม

ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา ของสมุนไพร เสลดพังพอนตัวเมีย

ในรายงานวิจัย สารสกัดจากใบของเสลดพังพอนตัวเมียด้วยเมื่อใช้ทาที่ความเข้มข้น 3, 6, 9 mg/20 μL กับหนูเม้าส์ จะลดความเจ็บปวดของหนูที่ถูกเหนี่ยวนำให้ปวดด้วย ethyl phenylpropiolate และสามารถพบว่า สารสกัดทุกความเข้มข้นมีผลยับยั้งความเจ็บปวดภายใน 15 นาที ป้องกันการปลดปล่อยของสาร  histamine และ serotonin ซึ่งเป็นสารที่ทำให้เกิดการอักเสบ บวม คัน ลมพิษ 

สรรพคุณของ และ วิธีนำมาใช้ ของ สมุนไพร เสลดพังพอนตัวเมีย

รักษาอาการผื่นคัน ลมพิษ แพ้ อักเสบ ปวดบวมแดง แมลงสัตว์กัดต่อย

ใช้ใบสด 1 กำมือ โขลกละเอียด ผสมเหล้าขาวเล็กน้อย เอาน้ำทา และ เอากากพอกบริเวณที่เกิดอาการ เช้า กลางวัน เย็น และ ก่อนนอน

การทดสอบความเป็นพิษ

จากงานวิจัยของ  Xiu Wen P’ng ทดสอบผลต่อตับและไต หลังการให้ 0.3 g/kg, 0.6 g/kg and 0.9 g/kg สารสกัดด้วย เมทานอลจากใบของเสลดพังพอนตัวเมียในหนูเม้าส์วัยรุ่นที่สุขภาพดี   14 วัน โดยติดตามค่าพารามิเตอร์ที่บอกการทำงานของตับและไตผลพบว่า ค่าพารามิเตอร์ไม่ได้มีความแตกต่างจากกลุ่มควบคุม แสดงว่ายังไม่พบความเป็นพิษ ของสมุนไพรเสลดพังพอน

เอกสารอ้างอิง

  1. นายวุฒิ วุฒิธรรมเวช.คัมภีร์เภสัชรัตนโกสินทร์.กรุงเทพฯ: พิมพ์ครั้งที่ 3; ศิลป์สยามบรรจุภัณฑ์และการพิมพ์ จำกัด, 2550.
  2. สรรพคุณเสลดพังพอนตัวเมีย[อินเทอร์เน็ต]. [เข้าถึงเมื่อ] 21 มีนาคม 2560. เข้าถึงได้จาก https://medthai.com
  3. สเลดพังพอน ฐานข้อมูล จากมหาวิทยาลัยมหิดล  เข้าถึงได้จาก http://medplant.mahidol.ac.th/pubhealth/diospy.html
  4. Ariful A  Clinacanthus nutans: A review of the medicinal uses, pharmacology  and phytochemistry.[Internet].2016 Apr 9(4):402-409 [cited 2016 March 21]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/2203870
  5. Xiu Wen P’ng.   Evaluation of the sub-acute oral toxic effect of methanol extract of Clinacanthus nutans leaves in rats.[Internet].2013 (13):29-32[cited 2016 March 22]. Available from: http://jadweb.org/pdf/JAD.Vol2.No1.pdf/4.pdf