ชื่อภาอังกฤษ : Carambola, Star Fruit หรือ Star Apple
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Averrhoa carambola Linn.
ชื่อวงศ์ : Oxalidaceae
ชื่ออื่นๆ : มะเฟืองส้ม (สกลนคร) มะเฟืองเปรี้ยว สะบือ เฟือง

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ 

ไม้ยืนต้นขนาดกลาง ใบเป็นแบบขนนก ออกเรียงสลับ ใบย่อยประมาณ 3-11 ใบ ดอกช่อขนาดเล็ก โคนเชื่อมติดกัน ปลายแยก 5 กลีบ กลีบดอกสีชมพู ถึงม่วงแดง แต่ตอนโคนกลีบสีซีดจางเกือบขาว ปลายกลีบโค้งงอน ออกตามซอกใบที่มีใบติดอยู่ หรือใบร่วงหลุดไปแล้ว หรืออาจจะออกตามลำต้น ผลสด รูปกลมรี อวบน้ำ มีสันเด่นชัด ลักษณะเป็นกลีบขึ้นเป็นเฟือง 5 เฟืองผลดิบสีเขียวผลสุกสีเหลืองอ่อนอมส้มเป็นมันลื่นเนื้อผลลักษณะชุ่มน้ำรสหวานอมเปรี้ยวรับประทานได้

ส่วนที่นำมาใช้ ดอก ผล ใบ ราก ลำต้น

สารสำคัญที่พบ และ ส่วนประกอบทางเคมี 

มะเฟือง มีสารกลุ่มโพลีฟีนอลซึ่งมีฤทธิ์ต้านออกซิเดชันมาก สารสำคัญในกลุ่มนี้ที่พบในมะเฟือง ได้แก่ กรดแอสคอบิก อีพิคาทีชิน และกรดแกลลิกในรูปของแกลโลแทนนิน  และสารสำคัญที่แสดงฤทธิ์ต้านออกซิเดชันจากมะเฟือง คือ โพรแอนโทไซยาไนดินในรูปของโมเลกุลคู่ โมเลกุล 3 4 5  (dimers, trimers, tetramers and pentamers) ของคาทีชินหรืออีพิคาทีชิน  นอกจากนี้ มะเฟืองมีวิตามินซีมาก บรรเทาโรคเลือดออกตามไรฟัน มะเฟืองมีปริมาณพลังงาน น้ำตาลและเกลือโซเดียมต่ำ เหมาะกับการกินเพื่อควบคุมน้ำหนัก คุมน้ำตาลในเลือด หรือลดความอ้วน มีกรดผลไม้มาก ใช้เป็นส่วนผสมของเครื่องสำอางชำระล้างผิวกายและป้องกันการเกิดสิว

สรรพคุณ   

ใบ มี รสจืดมันเย็น ต้มดื่มดับพิษร้อน แก้ไข้ ถอนพิษไข้ ขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะขัด บดทาหรือพอก แก้เม็ดผดผื่นคัน ต้มน้ำอาบแก้ตุ่มคัน บวม แผลมีหนอง ห้ามเลือด แก้ปวด ถอนพิษแมงมุม แก้พิษงู หรือนำใบสดมาตำให้ละเอียด ใช้ทาแก้กลากเกลื้อน แก้ปวดฟัน และใช้ทารักษาอีกสุกอีใส 

ราก มีรสหวานเย็น ต้มดื่มแก้ปวดศีรษะ ปวดข้อ ปวดกล้ามเนื้อ ดับพิษร้อน แก้ไข้ แก้ปวดแสบกระเพาะอาหาร จุกแน่นอก 

ผล มีรสเปรี้ยวหวานเย็น  นำมาต้มดื่มรักษาอาการไอ ยาแก้ไข้ แก้อาเจียน ระงับความร้อน ถอนพิษผิดสำแดง แก้คอแห้ง แก้กระหายน้ำ แก้ปอด ขับเสมหะ ขับน้ำลาย ขับปัสสาวะ ขับนิ่ว แก้กามโรค แก้บิด แก้ท้องร่วง ลดการอักเสบ บวม แก้อาเจียนเป็นโลหิต แก้เลือดออกตามไรฟัน ใช้สระผม บำรุงเส้นผม ขจัดรังแค แก้เมา แก้ม้ามโตเนื่องจากไข้ป่า ใช้ผสมสารสมหรือสุราดื่มขับนิ่ว แก้หนองใน ขับเลือดเสีย กินมากขับระดู

ยอด ผสมกับรากมะพร้าวแก้ไข้หวัดใหญ่แก่นรากต้มดื่มแก้ท้องร่วงแก้เจ็บเส้นเอ็น

ดอก มีรสจืดเย็น ต้มดื่ม แก้ไข้ ช่วยขับพยาธิ ถอนพิษเฮโรอีน ทาแก้แพ้

เปลือกต้น มีรสฝาดเมา แก้ไข้ท้องเสีย ดับพิษแผลปวดแสบปวดร้อน เปลือกลำต้นชั้นใน นำมาปรุงเป็นยาผสมกับไม้จันทน์ และชะลูด ใช้ทาภายนอกแก้ผดผื่นคัน 

ข้อควรระวัง และ ข้อห้ามใช้

1. ผลมะเฟืองสุกประกอบด้วยวิตามินและแร่ธาตุหลายชนิด ในผลมะเฟืองสุกน้ำหนัก 100 กรัมมีคาร์โบไฮเดรตถึง 6.7 กรัม โปรตีน 1 กรัม ธาตุโพแทสเซียม 133 mg. วิตามินซี 35 mg. ธาตุฟอสฟอรัส 12 mg. นอกจากนี้ยังประกอบไปด้วย วิตามินบี 5 วิตามินบี 9 (หรือกรดโฟลิก) ธาตุสังกะสีและไขมันอีกด้วย (ผู้ที่รับประทานยาลดไขมัน ยาคลายเครียดอยู่ไม่ควรรับประทานมะเฟือง เนื่องจากมะเฟืองมีฤทธิ์ไปต่อต้านการทำงานของตัวยากลุ่มดังกล่าว)

2.เนื่องจากมะเฟืองมีกรดออกซาลิก จึงอาจส่งผลต่อผู้ป่วยโรคไต หรือกำลังรับการฟอกไตอยู่ เพราะอาจทำให้อาการของโรคไตหนักขึ้นกว่าเดิม และการรับสารออกซาลิกเข้าไปในร่างกายเป็นจำนวนมาก อาจเพิ่มโอกาสในการเป็นโรคนิ่วในทางเดินปัสสาวะ หรือไตวายเฉียบพลันได้  ผู้ที่อยู่ในภาวะขาดน้ำเนื่องจากอาการท้องเสีย ท้องร่วง ทำงานหนัก หรือออกกำลังกายหนักจนสูญเสียเหงื่อในปริมาณมาก หากรับประทานมะเฟือง หรือดื่มน้ำมะเฟืองในปริมาณมาก จะยิ่งเพิ่มความเสี่ยงในการเป็นโรคไตวายเฉียบพลันได้เช่นกัน 

**ข้อควรระวังสำหรับสตรีตั้งครรภ์ ไม่ควรรับประทานผลมะเฟือง เพราะอาจจะทำให้แท้งลูกได้**

เอกสารอ้างอิง

1.ฐานข้อมูลสมุนไพร คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี (http://www.phargarden.com/main.php?action=viewpage&pid=94)

2.ธัญญารัตน์ ธีรพรเลิศรัฐ และคนอื่นๆ.ความรู้เรื่องโรคไตสำหรับประชาชน.พิมพ์ครั้งที่1.กทม : เฮลท์ เวิร์ค จำกัด,/2556